W Polsce cudzoziemcy mogą ponownie skarżyć się na opóźnienia w sprawach o karty pobytu

W Polsce cudzoziemcy mogą ponownie skarżyć się na opóźnienia w sprawach o karty pobytu

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) zmienił interpretację przepisów dotyczących prawa cudzoziemców do składania skarg na bezczynność urzędów wojewódzkich w sprawach o karty pobytu. Decyzje te weszły w życie i otwierają nowe możliwości ochrony praw cudzoziemców.

Co było wcześniej: zakaz skarg sądowych

Przez kilka lat urzędy wojewódzkie odmawiały cudzoziemcom przyjmowania skarg sądowych na bezczynność. Powoływano się na art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wyłącza możliwość składania skarg na bezczynność, gdy przepisy przewidują inny tryb zaskarżenia, np. zażalenie do organu wyższego stopnia.

W przypadku kart pobytu, ustawa o cudzoziemcach przewiduje tryb zażalenia na bezczynność do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Urzędy wojewódzkie argumentowały, że skoro taki tryb istnieje, cudzoziemcy nie mogą wnosić skarg do sądów administracyjnych, dopóki Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie rozpatrzy wcześniej zażalenia.

W praktyce Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców często odmawiał rozpatrzenia zażalenia argumentując to brakiem statusu „organu wyższego stopnia”.

W rezultacie cudzoziemcy znaleźli się w pułapce biurokratycznej:

• Nie mogli złożyć skargi na bezczynność urzędu wojewódzkiego do sądu administracyjnego.
• Nie mogli też skutecznie złożyć zażalenia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

To prowadziło do wielomiesięcznych, a czasem nawet wieloletnich opóźnień w rozpatrywaniu wniosków o karty pobytu, bez realnej możliwości prawnej interwencji.

Zmiana praktyki: nowe możliwości dla cudzoziemców

Naczelny Sąd Administracyjny, w składach siedmiu sędziów, podjął szereg uchwał (m.in. uchwała z 29 maja 2023 r., sygn. akt III OPS 1/22 oraz uchwała z 24 kwietnia 2023 r., sygn.

akt I OSK 2650/22), w których zmienił swoją dotychczasową interpretację. NSA uznał, że artykuł 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. nie wyklucza możliwości wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, nawet jeśli istnieje inny tryb zaskarżenia, o ile tryb ten nie działa skutecznie i nie zapewnia ochrony prawnej cudzoziemcom.

Co to oznacza w praktyce dla cudzoziemców?

1. Możliwość składania skarg do sądów administracyjnych: Cudzoziemcy, których wnioski o karty pobytu są rozpatrywane przewlekle, mogą teraz składać skargi na bezczynność Wojewody do wojewódzkich sądów administracyjnych, nawet jeśli nie złożyli wcześniej zażalenia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców lub jeśli zażalenie to było nieskuteczne.
2. Skuteczniejsza ochrona prawna: Nowe podejście sądów administracyjnych powinno zmusić urzędy wojewódzkie do szybszego rozpatrywania spraw i ograniczenia bezczynności. Sąd może nie tylko zobowiązać urząd do wydania decyzji w określonym terminie, ale także nałożyć karę pieniężną.
3. Wsparcie dla cudzoziemców: To ważna zmiana, która wzmacnia pozycję cudzoziemców w Polsce i daje im realne narzędzia do walki z biurokracją.

Podsumowanie

Decyzje Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowią znaczący krok w kierunku poprawy sytuacji prawnej cudzoziemców w Polsce. Otwierają one drogę do skuteczniejszego dochodzenia swoich praw w sprawach o karty pobytu i zwiększają szanse na szybsze uzyskanie decyzji. Jeśli masz problem z przewlekłością procedury rozpatrywania Twojego wniosku o kartę pobytu, skontaktuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie migracyjnym. Pomoże on ocenić Twoją sytuację i podjąć odpowiednie kroki prawne.