W Czechach rośnie liczba kar za nielegalne zatrudnienie: w tle Ukraińcy

W Czechach rośnie liczba kar za nielegalne zatrudnienie: w tle Ukraińcy

Czeski Państwowy Urząd Inspekcji Pracy (SÚIP) ogłosił gwałtowny wzrost kar za nielegalne zatrudnienie. W ciągu 10 miesięcy 2024 roku łączna kwota grzywien osiągnęła 143,6 miliona koron, co stanowi o 10 milionów więcej niż za cały 2023 rok. Główny inspektor urzędu, Martin Maletcki, wyjaśnił, że jest to związane z efektywnością kontroli oraz wzrostem liczby obcokrajowców pracujących w Czechach nielegalnie. Wiele z tych osób to obywatele Ukrainy.

Kogo dotyczy problem nielegalnego zatrudnienia?

Chociaż urzędnicy nie publikują szczegółowych danych dotyczących narodowości, z nieoficjalnych rozmów z pracownikami inspekcji wynika, że znaczna część nielegalnie zatrudnionych to obywatele Ukrainy. Wzrost liczby nielegalnych pracowników jest naturalnym następstwem dużego napływu uchodźców i imigrantów, co stwarza wyzwania dla rynku pracy i kontroli.

Inspektorzy stwierdzają, że niektóre firmy, widząc w tym szansę na oszczędności, celowo zatrudniają obcokrajowców bez wymaganych dokumentów.

Jakie są kary za nielegalne zatrudnienie?

Firmy, które zatrudniają nielegalnie, mogą zostać ukarane grzywną w wysokości od 50 tysięcy do 10 milionów koron czeskich (ok. 8,6 tys. – 1,7 mln złotych).

Sam pracownik również ponosi konsekwencje – może zostać ukarany grzywną w wysokości do 100 tysięcy koron (ok. 17,2 tys. złotych).

W Czechach, podobnie jak w Polsce, istnieją rygorystyczne przepisy mające na celu ochronę legalnego rynku pracy i uczciwej konkurencji. Nielegalne zatrudnienie szkodzi zarówno pracownikom, pozbawiając ich praw i ochrony socjalnej, jak i uczciwym przedsiębiorcom, którzy przestrzegają prawa.

Czym jest praca na czarno?

Czeskie prawo definiuje „pracę na czarno” jako świadczenie pracy bez formalnej umowy o pracę lub umowy-zlecenia. Dotyczy to również sytuacji, gdy cudzoziemiec, np. Ukrainiec, pracuje bez ważnego pozwolenia na pracę, wizy lub innych dokumentów uprawniających do legalnego pobytu i pracy w Czechach.

Inspektorzy SÚIP zwracają uwagę na częste przypadki, gdy pracodawcy próbują ominąć przepisy, zatrudniając pracowników „na próbę” przez dłuższy czas bez umowy lub pod pozorem fikcyjnego szkolenia.

Wskazówki dla obcokrajowców, w tym Ukraińców:

1. Zawsze żądaj umowy na piśmie. Upewnij się, że umowa zawiera wszystkie warunki zatrudnienia, w tym wysokość wynagrodzenia, wymiar czasu pracy i stanowisko. W Polsce analogicznie – umowa o pracę czy zlecenie powinna być zawarta na piśmie przed rozpoczęciem pracy.
2. Sprawdź swojego pracodawcę. Przed podjęciem pracy poszukaj informacji o firmie. Unikaj pracodawców, którzy oferują pracę „na gębę” lub nalegają na wypłaty „pod stołem”. Podobnie jak w Polsce, wiarygodne firmy mają dobrą opinię i są transparentne.
3. Wymagaj legalizacji pobytu i pracy. Upewnij się, że posiadasz wszystkie niezbędne dokumenty do legalnego pobytu i pracy w Czechach, takie jak ważna wiza, zezwolenie na pracę lub karta pobytu. Niezbędna jest zgodność z przepisami imigracyjnymi.
4. Zgłaszaj nieprawidłowości. Jeśli podejrzewasz, że jesteś ofiarą nielegalnego zatrudnienia, skontaktuj się z Państwowym Urzędem Inspekcji Pracy (Státní úřad inspekce práce). Możesz to zrobić anonimowo.
5. Pamiętaj o swoich prawach. Jako pracownik masz prawo do godziwego wynagrodzenia, bezpiecznych warunków pracy i ochrony socjalnej, niezależnie od narodowości. Nie zgadzaj się na warunki, które są poniżej standardów, jakie obowiązują w Czechach.

Problem nielegalnego zatrudnienia jest poważny i dotyka wielu osób. Ważne jest, aby zarówno pracodawcy, jak i pracownicy zdawali sobie sprawę z konsekwencji i dążyli do legalnych i uczciwych praktyk zatrudnienia. Jeżeli planujesz pracę w innym kraju Unii Europejskiej, zawsze sprawdź lokalne przepisy i poszukaj wsparcia u doradców prawnych lub organizacji pomagających imigrantom.