Polska planuje uchylić specustawę o pomocy Ukraińcom – co się zmieni?

Polska planuje uchylić specustawę o pomocy Ukraińcom: co się zmieni w latach 2026–2027

Polski rząd przygotowuje obszerne zmiany w zakresie wsparcia dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce pod ochroną tymczasową. Specustawa z 12 marca 2022 roku, uchwalona w trybie pilnym po wybuchu wojny na pełną skalę, ma zostać stopniowo wycofana i zastąpiona rozwiązaniami systemowymi. Nowa inicjatywa legislacyjna ma na celu ujednolicenie zasad pomocy, adaptację prawa do bieżącej sytuacji migracyjnej oraz odciążenie państwa. Przyjrzyjmy się, co to może oznaczać dla Ukraińców w Polsce.

Dlaczego specustawa ma zostać uchylona?

Przede wszystkim, ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa była rozwiązaniem tymczasowym. Wynikała ona z potrzeby szybkiej reakcji na masowy napływ uchodźców wojennych. Po trzech latach sytuacja stabilizuje się, a polski rząd dąży do integracji Ukraińców w sposób bardziej systemowy, a jednocześnie chce zredukować obciążenie budżetu państwa, które ponosiło znaczne koszty związane z kompleksowym wsparciem.

Zgodnie z informacjami od polskiego rządu, przewidywany scenariusz zakłada, że do 2027 roku wszystkie tymczasowe rozwiązania specustawy zostaną zastąpione przez standardowe procedury. Celem jest osiągnięcie spójności z prawem Unii Europejskiej oraz zapewnienie zrównoważonego podejścia.

> „Naszym celem jest, aby każdy obywatel Ukrainy mógł korzystać z pełni praw i obowiązków, jak każdy inny rezydent w Polsce. Nie możemy utrzymywać specjalnych przywilejów w nieskończoność” – powiedział jeden z urzędników. (Cytat hipotetyczny, w celu oddania sensu wypowiedzi).

Kluczowe zmiany i ich harmonogram (2026-2027):

Faza przejściowa będzie miała kluczowe znaczenie. Oto, co prawdopodobnie ulegnie zmianie:

1. Zakończenie ochrony tymczasowej: Ochrona tymczasowa, zgodnie z decyzją Rady UE, obowiązuje do 4 marca 2025 roku. Polska, w ramach nowej strategii, może zdecydować o jej nieprzedłużaniu lub przekształceniu. Oznacza to, że po tej dacie status prawny Ukraińców będzie musiał zostać uregulowany na nowych zasadach.
2. Ograniczenia w dostępie do świadczeń: Dotychczasowe, szerokie wsparcie socjalne, takie jak program „800+” (dawniej „500+”) czy dostęp do darmowej opieki zdrowotnej, może zostać zredukowane lub warunkowane określonymi kryteriami (np. legalnym zatrudnieniem, rozliczaniem podatków w Polsce).
3. Wymóg legitymacji i paszportu: Coraz częściej podkreśla się znaczenie posiadania ważnych dokumentów. W przyszłości, na przykład przy przedłużaniu pobytu czy dostępie do wybranych usług, brak ważnego paszportu może stać się poważną przeszkodą.
4. System Kart Pobytu: Prawdopodobnie zostanie wzmocniona rola standardowych Kart Pobytu. Obywatele Ukrainy zamiast przedłużania dotychczasowych uprawnień będą musieli ubiegać się o pobyt czasowy na zasadach ogólnych, tak jak każdy inny cudzoziemiec niezwiązany z ochroną międzynarodową. Wymaga to często przedstawienia stabilnego źródła dochodu oraz miejsca zamieszkania.
5. Dostęp do rynku pracy: Możliwe jest zaostrzenie zasad dostępu do rynku pracy. Uchodźcy, którzy obecnie mogą podejmować pracę bez specjalnych zezwoleń, po zmianach mogą potrzebować standardowych pozwoleń na pracę lub oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy.
6. Ułatwienia w nauce języka polskiego: Rząd ma nadzieję, że w tym okresie zwiększy się liczba ofert kursów języka polskiego, wspieranych przez państwo lub organizacje pozarządowe. Znajomość języka polskiego jest kluczowa dla integracji i będzie coraz bardziej wymagana.

Co robić już teraz?

Nie należy czekać na ostatnią chwilę. Oto, co obywatele Ukrainy w Polsce mogą zrobić już teraz, aby przygotować się na zmiany:

• Uregulować status pobytu: Aktywnie szukać możliwości uzyskania stałej pracy i ubiegać się o Kartę Pobytu na zasadach ogólnych. Status ochronny jest tymczasowy.
• Opanować język polski: Znajomość języka znacznie ułatwi integrację, naukę, pracę oraz załatwianie spraw urzędowych.
• Poszukać stałego zatrudnienia: To klucz do niezależności finansowej i możliwość do ubiegania się o pobyt.
• Uzupełnić dokumenty: Upewnić się, że paszporty i inne dokumenty są ważne i aktualne.
• Śledzić komunikaty rządowe: Bądź na bieżąco z oficjalnymi informacjami i komunikatami polskiego rządu w sprawie zmian legislacyjnych.

Podsumowanie

Planowane zmiany mają na celu normalizację sytuacji prawnej obywateli Ukrainy w Polsce, integrując ich z lokalnym społeczeństwem i rynkiem pracy na zasadach zbliżonych do tych, które obowiązują innych imigrantów. Chociaż specustawa była niezbędnym instrumentem w początkowej fazie kryzysu, jej stopniowe wycofywanie jest naturalnym krokiem w kierunku długoterminowej strategii.

Ważne jest, aby przygotować się na te zmiany z wyprzedzeniem, aby uniknąć ewentualnych trudności w przyszłości.

NAVI ESTATE z uwagą śledzi wszystkie zmiany, wpływające na sytuację cudzoziemców w Polsce. W przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących legalizacji pobytu lub wynajmu nieruchomości, zawsze jesteśmy do Państwa dyspozycji. Profesjonalne doradztwo jest kluczem do spokoju i bezpieczeństwa w zmieniającej się rzeczywistości.