Boże Narodzenie 2024: Jak i kiedy świętują Ukraińcy?

Boże Narodzenie 2024: Jak i kiedy świętują Ukraińcy?

Boże Narodzenie to jedno z najważniejszych świąt chrześcijańskich, które łączy miliony ludzi na całym świecie. Jednak w 2023 roku dla wielu Ukraińców święto to nabrało nowego znaczenia, ponieważ Ukraiński Kościół Greckokatolicki (UGCC) oraz Prawosławny Kościół Ukrainy (PCU) oficjalnie przeszły na kalendarz nowojuliański.

W rezultacie większość Ukraińców obchodzi teraz Boże Narodzenie 25 grudnia. Ale nie wszyscy. Jak świętuje Ukraina i co Polacy zyskują na tej zmianie?

Dlaczego Ukraińcy zmienili datę obchodów Bożego Narodzenia?

Przez wiele lat większość prawosławnych Ukraińców, podobnie jak Rosjanie, obchodziła Boże Narodzenie 7 stycznia według kalendarza juliańskiego. Jednak po inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku, kwestia daty obchodów Bożego Narodzenia stała się nie tylko sprawą religijną, ale również symbolicznie polityczną.

Przejście na kalendarz nowojuliański (który jest zgodny z kalendarzem gregoriańskim używanym przez katolików i większość protestantów) zostało zrealizowane w lipcu 2023 roku. Oznacza to, że od 1 września 2023 roku (początek roku liturgicznego) Ukraiński Kościół Greckokatolicki oraz Prawosławny Kościół Ukrainy obchodzą wszystkie święta według nowego kalendarza. W rezultacie Boże Narodzenie 2023 (i wszystkie kolejne) jest obchodzone 25 grudnia.

To był symboliczny krok w kierunku zerwania z „rosyjskim światem” i wzmocnienia integracji z Europą.

Czy wszyscy Ukraińcy świętują 25 grudnia?

Nie. Ważne jest, aby zaznaczyć, że zmiana daty nie jest obowiązkowa dla wszystkich. Parafie i wspólnoty mają prawo samodzielnie zdecydować, czy chcą przejść na nowy kalendarz. Zatem Ukraińcy nadal mogą obchodzić Boże Narodzenie 7 stycznia, jeśli ich wspólnota religijna tego nie zmieniła. Jednakże, jak wskazują badania, większość społeczeństwa ukraińskiego poparła tę reformę.

Zatem w 2024 roku Boże Narodzenie dla Ukraińców, którzy przyjęli kalendarz nowojuliański, będzie obchodzone 25 grudnia, zgodnie z tradycją zachodnioeuropejską.

Czego mogą spodziewać się Polacy?

Większe zrozumienie i wspólne świętowanie. Polacy, którzy przyjęli miliony ukraińskich uchodźców, często borykali się z różnicami w datach świąt. Teraz, gdy większość Ukraińców będzie świętować Boże Narodzenie w tym samym terminie co Polacy, otwiera się nowa przestrzeń dla wzajemnego zrozumienia, wymiany kulturowej i być może wspólnego świętowania.

Jest to szczególnie ważne dla dzieci, które mogą razem uczestniczyć w szkolnych jasełkach i innych świątecznych wydarzeniach.

Integracja i solidarność. Wspólna data obchodów Bożego Narodzenia symbolizuje głębszą integrację Ukrainy z Europą, a co za tym idzie, z Polską. Polacy, wspierając tę zmianę, mogą poczuć silniejsze poczucie solidarności z ukraińskim narodem, który aktywnie dąży do zerwania z rosyjskimi wpływami.

Nowe tradycje i wzajemne wzbogacenie. Chociaż data obchodów się zmienia, wiele ukraińskich tradycji świątecznych pozostaje unikalnych i pięknych. Polacy mogą poznać i adoptować niektóre z nich, takie jak kolacja wigilijna z 12 potrawami bezmięsnymi (często zawierającymi kutię) czy kolędowanie. Wzajemna wymiana tradycji może wzbogacić świętowanie obu narodów.

Tradycje bożonarodzeniowe w Ukrainie

Ukraińskie Boże Narodzenie to czas głębokiej duchowości i rodzinnych spotkań. Oto niektóre z głównych tradycji, które (niezależnie od daty) są kultywowane:

• Kolacja wigilijna (Swiata Wecheria): Obchodzona wieczorem 24 grudnia (lub 6 stycznia dla tych, którzy zostali przy starym kalendarzu). Składa się z 12 potraw postnych, symbolizujących 12 apostołów. Głównym daniem jest kutia – gotowana pszenica z makiem, miodem i orzechami.
• Diduch: Snop pszenicy lub owsa, ozdobiony wstążkami, który symbolizuje urodzaj i pomyślność. Wnosi się go do domu na Wigilię i stoi do 19 stycznia (Święta Jordanu).
• Kolędowanie: Grupy dzieci i dorosłych chodzą od domu do domu, śpiewając kolędy i życząc gospodarzom pomyślności. W zamian otrzymują słodycze lub drobne pieniądze.
• Wertep: Tradycyjne ukraińskie przedstawienie bożonarodzeniowe, często o charakterze ludowym, które odtwarza sceny narodzin Chrystusa.
• Msza bożonarodzeniowa: Większość wierzących uczestniczy w uroczystych nabożeństwach w kościołach w Boże Narodzenie.

Wniosek

Przejście większości Ukraińców na kalendarz nowojuliański to historyczny krok, który zbliża ich do reszty Europy. Dla Polaków oznacza to nie tylko łatwiejsze wspólne świętowanie, ale także szansę na głębszą integrację i wzajemne wzbogacenie kulturowe. W obliczu trwającej wojny, wspólne Boże Narodzenie nabiera szczególnego znaczenia, symbolizując jedność i nadzieję na pokój.