Porównanie cen żywności: czy w Polsce jest taniej niż w Ukrainie?

„A w Polsce jest wojna?” – burza w sieci po porównaniu cen między krajami

W sieci zawrzało po publikacji wideo porównującego ceny produktów w polskim Lidlu z tymi z ukraińskiego Silpo. Manipulacyjny sposób przedstawienia informacji i ignorowanie realnego kontekstu ekonomicznego wywołały falę krytyki.

Na czym polega „skandaliczne” wideo?

Autorka wspomnianego wideo, nagranego w supermarketach dwóch krajów, wybrała produkty, które rzekomo miały udowodnić „znacznie niższe” ceny w Polsce. W jej koszyku znalazły się m.in.:

• mleko,
• jajka,
• pieczywo,
• warzywa,
• cukier,
• mięso,
• kawa,
• słodycze.

Fakt, że większość z tych produktów – a zwłaszcza mięso – została nagrana w promocji, został całkowicie pominięty. Widzowie zwrócili również uwagę, że na nagraniu brakuje informacji o gramaturze czy marce produktów, a niektóre porównania dotyczyły świeżych owoców i warzyw o innej jakości, czy produktów ekologicznych w Polsce i zwykłych w Ukrainie.

W efekcie wideo stworzyło obraz rozbieżności sięgającej 40%, co rzekomo miało skłonić do refleksji nad tym, „dlaczego w Polsce jest taniej” i wzbudzić wątpliwości co do tego, „czy w Ukrainie jest wojna”.

Dlaczego wspomniane wideo jest manipulacyjne?

Internauci słusznie podkreślili, że wideo to jest przykładem klasycznej manipulacji. Porównywanie cen bez uwzględnienia ważnych czynników ekonomicznych jest bezcelowe i może prowadzić do błędnych wniosków. Oto kilka kluczowych aspektów, które zostały pominięte:

1. Siła nabywcza i średnie wynagrodzenia. Porównywanie cen bez uwzględnienia siły nabywczej waluty i średniego wynagrodzenia w danym kraju to poważny błąd. Nawet jeśli dany towar jest tańszy w jednym kraju, to jeśli ludzie zarabiają tam znacznie mniej, jego faktyczny koszt może być wyższy. W Ukrainie średnie wynagrodzenie jest niższe niż w Polsce, co oznacza, że nawet podobne ceny stanowią większe obciążenie dla budżetu domowego.
2. Okres nagrywania wideo. Wideo zostało nagrane pod koniec wiosny, kiedy w Polsce (i innych krajach UE) wciąż trwały duże sezonowe obniżki świeżych warzyw i owoców.
3. Wybór sklepów. Lidl w Polsce, zwłaszcza podczas promocji, bywa znacznie tańszy niż Silpo w Ukrainie. Jednak to nie oznacza, że wszystkie polskie supermarkety są tańsze od ukraińskich. W Ukrainie istnieją dyskonty takie jak „ATB”, „Auchan” czy „Fozzy”, które oferują produkty w bardziej przystępnych cenach.
4. Promocje i specjalne oferty. Jak zauważono, wiele produktów w nagraniu było w cenach promocyjnych, co jest typowe dla strategii marketingowych supermarketów. Celowe wybranie produktów w promocji zniekształca obraz rzeczywistych cen.
5. Produkty markowe vs. produkty własne sieci. Różnice w cenach mogą wynikać z wyboru marek – często sklepy oferują tańsze produkty własne, podczas gdy inne marki są droższe. W wideo nie było wyraźnej informacji o markach porównywanych produktów.
6. Koszty logistyki i produkcji. Koszty transportu, składowania, produkcji i podatki również wpływają na ostateczną cenę produktu. Te czynniki różnią się w zależności od kraju.

Prawdziwe ceny żywności w Polsce (sierpień 2023)

Średnie ceny podstawowych produktów spożywczych w Polsce (na podstawie danych z sierpnia 2023) kształtowały się następująco:

• Mleko (1 litr): 3,50 – 4,50 zł
• Jajka (10 sztuk): 8 – 12 zł
• Chleb (500 g): 4 – 7 zł
• Kurczak (cały, 1 kg): 10 – 16 zł
• Ryż (1 kg): 4 – 8 zł
• Cukier (1 kg): 4,50 – 6 zł
• Ziemniaki (1 kg): 2 – 4 zł
• Pomidory (1 kg): 6 – 10 zł
• Jabłka (1 kg): 3 – 5 zł

Podsumowanie

Wideo porównujące ceny produktów w Polsce i Ukrainie jest przykładem manipulacji, która wykorzystuje emocje i brak wiedzy ekonomicznej. Aby realnie ocenić koszty życia w obu krajach, należy wziąć pod uwagę wiele czynników, w tym średnie zarobki, siłę nabywczą waluty, koszty życia (nie tylko żywność, ale także mieszkanie, transport, usługi) oraz kontekst ekonomiczny i polityczny.

Inflacja, wojna i inne wydarzenia mają ogromny wpływ na gospodarkę każdego kraju, a ich ignorowanie prowadzi do błędnych wniosków i niepotrzebnych kontrowersji. Dlatego zawsze warto podchodzić krytycznie do wszelkich porównań i szukać rzetelnych źródeł informacji.