Ponowna ochrona tymczasowa w UE: prawo, nie przywilej

Ponowna ochrona tymczasowa w UE: prawo, a nie przywilej

Po rozpoczęciu inwazji Rosji na pełną skalę miliony Ukraińców zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów w poszukiwaniu bezpieczeństwa. Kraje Unii Europejskiej zapewniły im ochronę tymczasową, co pozwoliło na uzyskanie prawa do pobytu, pracy, opieki medycznej i edukacji. Jednak niektórzy Ukraińcy spotkali się z odmowami przy ponownym ubieganiu się o ochronę tymczasową w innym kraju UE.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w sprawie C-547/23 wyjaśnił, że takie odmowy są niezgodne z prawem.

Kluczowa sprawa C-547/23

Sprawa dotyczyła obywatelki Ukrainy, która początkowo uzyskała ochronę tymczasową w Niemczech, a następnie wyjechała do Czech i tam złożyła wniosek o ochronę. Czeskie władze odmówiły jej, argumentując, że już korzysta z ochrony w innym państwie członkowskim. ETS uznał, że takie działanie jest nieprawidłowe.

Wyrok ten ma fundamentalne znaczenie dla wszystkich obywateli Ukrainy korzystających z ochrony tymczasowej w UE.

Dlaczego ETS podjął taką decyzję?

Zgodnie z Dyrektywą o ochronie tymczasowej (2001/55/WE) oraz Decyzją Rady (UE) 2022/382, celem ochrony tymczasowej jest zapewnienie uchodźcom z Ukrainy możliwości bezpiecznego schronienia i korzystania z praw socjalnych. Dyrektywa wyraźnie mówi, że osoba, która spełnia kryteria, musi otrzymać ochronę.

Odmowa jest możliwa tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak zagrożenie bezpieczeństwa publicznego czy popełnienie poważnych przestępstw. Posiadanie ochrony w innym państwie członkowskim nie jest podstawą do odmowy.

Główne wnioski z wyroku ETS:

• Ochrona tymczasowa to prawo, nie przywilej: Jeśli obywatel Ukrainy spełnia kryteria Dyrektywy, kraj członkowski UE musi udzielić mu ochrony tymczasowej.
• Niemożność odmowy: Kraj członkowski UE nie może odmówić udzielenia ochrony tymczasowej tylko dlatego, że wnioskodawca już ją posiada w innym państwie członkowskim.
• Wybór państwa: Beneficjenci ochrony tymczasowej mają prawo do wyboru państwa członkowskiego, w którym chcą korzystać z tej ochrony, lub do zmiany tego państwa.
• Obowiązek rejestracji: Państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić skuteczny system rejestracji osób objętych ochroną tymczasową i wymieniać się informacjami, aby uniknąć jednoczesnego korzystania z pełnych praw w kilku krajach. To jednak nie może prowadzić do odmowy udzielenia ochrony.

Co to oznacza dla Ukraińców w Polsce i innych krajach UE?

Decyzja ETS oznacza, że obywatele Ukrainy, którzy już uzyskali ochronę tymczasową w jednym kraju UE (np. w Polsce), mogą ubiegać się o nią w innym państwie członkowskim (np. w Niemczech, Czechach, Hiszpanii) i nie powinni spotkać się z odmową na podstawie wcześniejszego statusu.

Ważne aspekty:

1. Prawo do przemieszczania się: Ukraińcy mają prawo swobodnie przemieszczać się po terytorium UE. Jeżeli chcą osiedlić się w innym państwie członkowskim i tam korzystać z ochrony, mają do tego prawo.
2. Unikanie podwójnego świadczenia: Choć można zmienić kraj ochrony, nie można jednocześnie korzystać z pełnego zakresu świadczeń socjalnych w dwóch różnych państwach. Po otrzymaniu ochrony w nowym państwie, status w poprzednim powinien zostać automatycznie anulowany lub dobrowolnie zrezygnować z ochrony w poprzednim państwie.
3. Wspólny cel: Decyzja ETS podkreśla jednolitość podejścia UE do ochrony tymczasowej i ma na celu zapewnienie, aby obywatele Ukrainy otrzymywali pełne wsparcie, niezależnie od tego, który kraj członkowski wybiorą na miejsce pobytu.

Podsumowanie

Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-547/23 jest ważnym zwycięstwem dla ukraińskich uchodźców. Potwierdza, że prawo do ochrony tymczasowej w UE jest niezbywalne i nie może być ograniczone przez fakt posiadania już takiego statusu w innym państwie członkowskim. Ta decyzja wzmacnia prawa Ukraińców i daje im większą elastyczność w wyborze miejsca pobytu w Europie.

Jest to jasny sygnał, że solidarność UE z Ukrainą jest trwała i opiera się na fundamencie praw człowieka i wspólnych wartości.