Polska dla Ukraińców: zmiany w ochronie tymczasowej od 2026 roku

Polska dla Ukraińców: zmiany w ochronie tymczasowej od 2026 roku

Uwaga: wokół nowego projektu ustawy dotyczącego Ukraińców w Polsce trwają aktywne dyskusje

Ostatnio w polskiej przestrzeni informacyjnej pojawiło się wiele dyskusji wokół projektu ustawy: „Projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw”.

Podkreślamy: to jedynie projekt ustawy. Oznacza to, że jest to wstępna wersja dokumentu, która może ulec znacznym zmianom lub nawet zostać odrzucona. Na ten moment jest to plan, a nie obowiązujące prawo.

Projekt przewiduje fundamentalne zmiany dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce od 1 stycznia 2026 roku. Na czym polegają te zmiany?

Co zakłada projekt ustawy?

Głównym celem projektu jest wygaszenie dotychczasowych zasad tymczasowej ochrony dla Ukraińców i wprowadzenie ujednoliconych norm prawnych. Autorzy projektu dążą do integracji przepisów dotyczących uchodźców i osób objętych ochroną międzynarodową w ramach polskiego systemu prawnego.

Kluczowe założenia projektu:

• Wygaszenie tymczasowej ochrony. Po 1 stycznia 2026 roku wygasną dotychczasowe przepisy dotyczące uzyskiwania i przedłużania tymczasowej ochrony. Oznacza to, że obywatele Ukrainy będą musieli ubiegać się o pobyt w Polsce na ogólnych zasadach.
• Zmiany w statusie pobytu. Brak nowej podstawy prawnej dla tymczasowej ochrony oznacza konieczność uregulowania statusu pobytu w inny sposób. Wiele osób będzie musiało złożyć wnioski o Kartę Pobytu na podstawie innych przepisów – na przykład karty pobytu z tytułu pracy, nauki, prowadzenia działalności gospodarczej czy pobytu z rodziną.
• Ujednolicenie przepisów. Projekt zakłada, że obywatele Ukrainy będą podlegali tym samym przepisom, co obywatele innych krajów spoza UE, którzy chcą uzyskać status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą w Polsce. Ma to na celu zapewnienie równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.

Zrozumienie, że obecnie jest to tylko projekt, jest kluczowe. Nie należy podejmować pochopnych działań, ale jednocześnie warto śledzić rozwój wydarzeń i być świadomym potencjalnych zmian. Jeśli ostatecznie ustawa zostanie przyjęta w proponowanym kształcie, obywatele Ukrainy będą mieli ograniczone możliwości legalizacji pobytu, dlatego wcześniejsze przygotowanie na te zmiany nabierze szczególnego znaczenia.

Kogo dotyczą zmiany?

Zmiany zawarte w projekcie ustawy dotyczą przede wszystkim obywateli Ukrainy, którzy obecnie przebywają w Polsce na podstawie przepisów o tymczasowej ochronie.

Oznacza to, że dotyczą one:

• Osób, które przybyły do Polski po 24 lutego 2022 roku w związku z konfliktem zbrojnym i uzyskały status tymczasowej ochrony.
• Osób, które posiadają numer PESEL UKR.
• Osób, które korzystają z różnego rodzaju świadczeń i uprawnień wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

Jeśli ostatecznie ustawa zostanie przyjęta, te osoby będą musiały znaleźć nową podstawę prawną dla swojego pobytu w Polsce po 1 stycznia 2026 roku. Innymi słowy, będą musiały ubiegać się o status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, Kartę Pobytu na zasadach ogólnych lub inną formę legalizacji pobytu, aby móc pozostać w kraju legalnie.

Na co zwrócić uwagę po 1 stycznia 2026 roku?

Najważniejsze jest, aby obywatele Ukrainy, którzy obecnie korzystają z tymczasowej ochrony, uważnie śledzili informacje dotyczące projektu ustawy. Jeśli zostanie on przyjęty, od 1 stycznia 2026 roku będą musieli podjąć szereg działań, aby uregulować swój status prawny w Polsce.

Zalecane kroki:

1. Monitorowanie aktualności. Regularne sprawdzanie oficjalnych źródeł informacji – stron rządowych, komunikatów Straży Granicznej, Urzędów Wojewódzkich oraz biur NAVI ESTATE – jest kluczowe. To pomoże dowiadywać się o ewentualnych zmianach w projekcie ustawy lub ostatecznej regulacji.
2. Konsultacja z ekspertami. Wiele organizacji pozarządowych, kancelarii prawnych i firm, takich jak NAVI ESTATE we Wrocławiu, oferuje bezpłatne porady dla obywateli Ukrainy. Pomoc doświadczonych prawników i doradców migracyjnych może być bardzo cenna w zrozumieniu nowych przepisów i podjęciu odpowiednich działań.
3. Rozważenie alternatywnych dróg legalizacji pobytu. Jeśli tymczasowa ochrona zostanie wygaszona, obywatele Ukrainy będą musieli ubiegać się o pobyt na zasadach ogólnych. Warto już teraz zastanowić się nad możliwymi opcjami, takimi jak:

* Karta Pobytu z tytułu pracy. Jeśli mieszkasz i pracujesz w Polsce, możesz złożyć wniosek o Kartę Pobytu na podstawie umowy o pracę.
* Karta Pobytu z tytułu nauki. Studenci i uczniowie mogą ubiegać się o Kartę Pobytu na podstawie nauki w polskiej uczelni lub szkole.
* Karta Pobytu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Osoby prowadzące własną firmę w Polsce mogą złożyć wniosek o Kartę Pobytu na tej podstawie.
* Karta Pobytu z tytułu pobytu z rodziną. Jeśli masz w Polsce członków rodziny, którzy posiadają legalny status pobytu, możesz ubiegać się o Kartę Pobytu na podstawie łączenia rodzin.
* Status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca. Można również złożyć wniosek o status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą na ogólnych zasadach, jeśli spełnione zostaną wszystkie wymogi prawne.

Rozważenie tych opcji już teraz pozwoli na płynniejsze przejście w przypadku wygaszenia tymczasowej ochrony i uniknięcie problemów z legalizacją pobytu po 1 stycznia 2026 roku. Pamiętaj, aby zawsze korzystać z wiarygodnych źródeł informacji i w razie wątpliwości zasięgnąć porady specjalistów.